‘સુરતી’ મજાની ભાષા અને ભાષાની મજા

સુરતઃ ૨૧ ફેબ્રુઆરી એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિવસ. દરેક દેશમાં માતૃભાષાના જતન, સંવર્ધન માટેના કાર્યક્રમો થાય છે. ભારત પણ વિવિધ ભાષા-બોલીઓનો દેશ છે. જેટલા રાજ્યો એટલી ભાષા. રાષ્ટ્રીય ભાષા હિન્દી પણ જુદી.
સુરતીઓએ પણ પોતાના સ્વભાવ મુજબ સુરતી નહીં પણ ‘હૂરતી’ ભાષા વિકસાવી છે. ‘સ’ની જગ્યાએ ‘હ’ અને ‘ણ’ની જગ્યાએ ‘ન’ નો ઉપયોગ કરતા આ ભાષા પણ અનોખી છે. દા.ત. દાણા-ચણાને દાના-ચના અને ‘સારુ’ ને ‘હારુ’ કહેતા સુરતીઓ જ્યાં જાય ત્યાં ખબર પડે કે સુરતથી આવ્યા. ભાષાએ એક સમૂહની ઓળખ હોય છે અને સુરતીઓ પોતાની જીવનશૈલીની સાથે બોલીથી પણ ઓળખાય છે. કેટલાક સુરતી ભાષામાં બોલાતા શબ્દો સાંભળીએ તો નવાઇ લાગે. નવી પેઢીના લોકોને ખ્યાલ પણ નહીં હોય કે બટાકાને અસ્સલ સુરતીઓ ‘આરબીયો’, દાળભાતને ‘દખુ-ચોખા’ અને છીંકણીને ‘તપખીર’, ગરોળીને ‘પલવડી’ને છોકરીને ‘પોરી’ કહેતા હતા. પિતાને ‘ડોહો’ કહેવાની હિંમત સુરતીઓ જ કરી જાણે. હું તો ચાલ્યો એવું કહેવાની જગ્યાએ ‘હું તો ચાઇલો’, આવ્યો ને ‘આઇવો’ અને પૈસાને ‘ચીચોડા’ કહે છે અત્યારના સુરતીઓ. આખા ગુજરાતમાં ચવાણું પ્રખ્યાત પણ જ્યાંનું ફરસાણ વિખ્યાત છે એ સુરતના લોકો તેને ‘ભૂસું’ કહે છે. ં