લંડન: બ્રિટિશ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગસાહસિક સર હેનરી વેલકમ દ્વારા ખરીદવામાં આવેલી અને લંડનના વેલકમ કલેક્શન મ્યુઝિયમમાં સચવાયેલી 2,000 જેટલી ઐતિહાસિક જૈન હસ્તપ્રતો આખરે જૈન સમુદાયને પરત સોંપવામાં આવી છે. દક્ષિણ એશિયા બહાર જૈન હસ્તપ્રતોનો આ સૌથી મોટો સંગ્રહ માનવામાં આવે છે.
આ તમામ હસ્તપ્રતો યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિંગહામ ખાતેના ધર્મનાથ નેટવર્ક ઇન જૈન સ્ટડીઝમાં સ્થળાંતરિત કરવામાં આવી રહી છે, અને તેની માલિકી યુકેના આશરે 65,000 જૈનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સંસ્થા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ જૈનોલોજી પાસે રહેશે.
સર હેનરી વેલકમે પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન વિશ્વભરમાંથી હજારો હસ્તપ્રતો, તબીબી સાધનો, ચિત્રો અને શિલ્પોનો વિશાળ સંગ્રહ કર્યો હતો. આ સંગ્રહમાં સામેલ આશરે 1,200 હસ્તપ્રતો વર્ષ 1919માં પાકિસ્તાની પંજાબના એક જૈન મંદિરમાંથી ખરીદવામાં આવી હતી.
વેલકમ કલેક્શનના ડૉ. એડ્રિયન પ્લાઉએ જણાવ્યું હતું કે, સર હેનરીના એક એજન્ટને તત્કાલીન માળવા ક્ષેત્રના એક મંદિરની લાઇબ્રેરીમાંથી આ સંગ્રહ મળ્યો હતો. એજન્ટે લંડન ઓફિસમાં પત્ર લખીને જણાવ્યું હતું કે આ કિંમતી સંગ્રહ તેમને ખૂબ જ નજીવી કિંમતે મળી રહ્યો છે. અંતે, લંડનથી મળેલી સૂચનાઓ બાદ આ હસ્તપ્રતો માત્ર રૂપિયા 5 પ્રતિ હસ્તપ્રત જેવા અત્યંત ઓછા ભાવે ખરીદવામાં આવી હતી."
અમૂલ્ય સંગ્રહમાં સામેલ મહત્વપૂર્ણ કૃતિઓ
- રતનચંદ દ્વારા 1854માં રચાયેલ વૈચારિક ગ્રંથ "ઓન ઇંગ્લિશ પીપલ, ધ સર્વન્ટ્સ ઓફ જીસસ", જે ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના નૈતિક સિદ્ધાંતોનું પ્રબળ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
- નયનસુખ રચિત વૈદ્યકિય ગ્રંથ "વૈદ્યમનોત્સવ" (1688ની નકલ, જે કદાચ 1592ના મૂળ લખાણની સૌથી જૂની હયાત નકલ છે).
- 16મી સદીની શરૂઆતની ભવ્ય ચિત્રોથી સુશોભિત કલ્પસૂત્રની દુર્લભ નકલ.
