ભુજઃ ગુજરાતના કચ્છમાં ધોળાવીરા પાસે હડપ્પાની પ્રાચીન સંસ્કૃતિના અવશેષો મળ્યા છે. લોદ્રાણી ગામમાં વર્ષો અગાઉ સોનું દટાયેલું હોવાની માન્યતા હતી, જેના પગલે અહીં કેટલાક લોકો સોનાની શોધમાં ખોદકામ કરી રહ્યા હતા. આ સમયે તેમને સોનાના બદલે સ્થળ પર જૂની વસાહત મળી આવી હતી. પુરાતત્ત્વવિદોના મતે આ વસાહત હડપ્પન યુગની છે. હાલ પુરાતત્ત્વવિદોએ આ સ્થળે વિગતવાર કામ કરવાની માગ કરી છે.
દંતકથા પ્રમાણે કચ્છના ધોળાવીરાની વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટથી 51 કિલોમીટર દૂર આવેલી એક વસ્તી લોદ્રાણી દાટેલા સોના પર રહેતી હતી. દંતકથાને સાચી માનીને કેટલાક સાહસિક રહેવાસીઓ લગભગ પાંચ વર્ષ પહેલાં ભેગા થયા અને તેને સમૃદ્ધ બનાવવાનાં સપનાં જોતાં ખોદકામ શરૂ કર્યું હતું. સોનાની શોધમાં ખોદકામ કરતી વખતે તેમને કંઈક નજરે ચડ્યું. તે ઐતિહાસિક અને કોઈક વસ્તી જેવું હતું. પુરાતત્ત્વવિદોને માહિતી મળી અને પછી નિષ્ણાતોએ અહીં ખોદકામ શરૂ કર્યું. ત્યાર બાદ ખબર પડી કે હડપ્પન યુગની કિલ્લેબંધી વસાહત હતી.
પુરાતત્ત્વવિદ અજય યાદવના જણાવ્યા પ્રમાણે નવી સાઇટ પરની સ્થાપત્ય વિગતો ધોળાવીરા જેવી જ છે. આ સ્થળને અગાઉ પથ્થર-સ્ટ્રો વસાહત તરીકે બરતરફ કરવામાં આવી હતી. ગામલોકોનું માનવું હતું કે, ત્યાં મધ્યયુગીન કિલ્લો અને ખજાનો દાટવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ જ્યારે અમે સ્થળની તપાસ કરી તો અમને હડપ્પાની વસાહત મળી. લગભગ 4,500 વર્ષ પહેલાં અહીં જીવન સમૃદ્ધ હતું.
