આખા ગામના ખેડૂતોની હાલત દયાજનક હતી. બે ટંક પેટ ભરીને ખાવું એ તો જાણે જાહોજલાલી ગણાય પણ, એક ટંક આખું કુટુંબ જમી શકે એવી કલ્પના કરવીય હવે મુશ્કેલ બની ગઈ હતી. ત્રણેક દિવસ પહેલાં ભરાયેલ જાહેર સભામાં આસપાસનાં ગામના સરપંચોએ એલાન કર્યું હતું - ‘ભાઈઓ...
બંગલો એવો સુંદર મજાનો બનાવવામાં આવેલો અને તેની અંદરના શયનખંડમાં પલંગની ગોઠવણ પણ એવી સુંદર મજાની કરેલી હતી કે, પલંગમાં સૂતાં સૂતાં કાચની બારીઓમાંથી કુદરતી વાતાવરણની સાથે આંગણામાં થયેલા મોટા લીમડાની ડાળીઓ હવાના ઝોકા સાથે ઊડતી અને જાણે બારીના કાચ...
વીરચંદ વિરાણી અત્યંત સફળ અને સમૃદ્ધ ઉદ્યોગપતિ હતા. નગરમાં નામ હતું. પ્રતિષ્ઠા હતી. દબદબો હતો દેશદેશાવરમાં એમનો વ્યાપાર વિસ્તરેલો, વિકસેલો હતો. લોખંડથી લઈને સોના સુધીનો. કન્સ્ટ્રકશનથી માંડીને પાવર પ્લાન્ટ નાખવા સુધીનો. કેટલીયે ધમધોકાર ચાલતી ઓફિસો...
પશ્ચિમમાં ક્ષિતિજ પર વાદળાં છવાયેલાં હતાં તેથી આથમવા આવેલા સૂરજની રતૂમડી આભા દેખાતી નહોતી; સહેજ વાદળ આછાં હતાં ત્યાંથી રતાશની નાની શી લકીર ઘડીભર દેખાઈ ન દેખાઈ ને છવાતા જતા અંધારામાં અલોપ થઈ ગઈ; જાણે કોઈ નાગણે બટકું ભરી અંધકારના ઝેરની કોથળી ઠાલવી...
નીલમ સમસમી ગઈ. જે થવાનો ડર હતો એ જ થયું. છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી પોતે આનંદને પામવા મથી રહી હતી. એ ઘડી નજીક આવતી દેખાઈ ત્યાં જ કોણ જાણે આ અંજલિ ક્યાંથી ખાબકી...
(ગતાંકથી ચાલુ) ટાવરમાં દસના ટકોરા પડયા. સામેના દરવાજા પાસે પહેરા પર ઊભેલો પોલીસ હટી ગયો. પોલીસને ગયેલો ભાળી માજા વેલાને ક્યાંકથી એકદમ નિરાંત વળવા લાગી....
પ્રાચીન કાળના કોઇ કુલપિતાની અદાથી માજો વેલો બેઠો હતો. તેના માથે આકાશમાં અદૃશ્ય થતી ડાળીઓવાળા, કોઇ એક તપોવનના વૃક્ષ જેવા ઊંચા ઊંચા ટાવરની છાયા ઢળી રહી હતી....
કંદરા એટલે કંદરા. કન્યા નહીં, કન્યારત્ન. હસતીરમતી. નાચતી કૂદતી. નટખટ. મનમોજી. જડને પણ ચેતનવંતું બનાવે એવી. મોર જેવી થનગનતી હરણી જેવી ચંચળ. ચુલબુલી. ઘૂઘરીના રણકાર જેવું મીઠું ગુંજન. ગોરા ગાલમાં ખંજન. પરાણે વ્હાલી લાગે એવી. જગમાં એનો જોટો ન જડે....
હું રિયા કાપડિયા. પ્રિય ડાયરી, તું તો જાણે જ છે ને કે સોફ્ટવેર એન્જિનિયર સમીર કાપડિયા સાથે મારાં લગ્ન થયાંને હજુ પાંચ જ મહિના થયાં. અમારું નાનું કુટુંબ સુખી કુટુંબ છે. સસરા શશીકાંતભાઈનો ધીરધારનો ધંધો છે. ભગવાનનું માણસ છે. કોઈ ખટપટ નહીં. એ ભલા...
પાંચ વરસની જીવલી હસે અને તેના અંગઅંગમાં જાણે જિંદગી ઉમટી પડે. ચહેરા પર સતત ફરકતું નરવું હાસ્ય એ જ જીવલીની સાચી ઓળખાણ... વાતવાતમાં કે વગર વાતે પણ એને હસતા...
તે જ પરિષદમાં નેહરુના શબ્દો હતાઃ ‘છેલ્લા શ્વાસ સુધી સુભાષની સામે લડીશ’
